ازدواج

بخش 17

ازدواج

مراسم ازدواج از خود قاعده ها وظابطه های دارد وشامل چندین قسمت میشود:

1خواستگاری

2-نامزادی

3-شیرینی خوری

4-عروسی

1 – انتخاب دختر

بر خلاف بیات های شهر نشین که بین شان ،اجبار در ازدواج وجود ندارد ،در روستا ها دختران حق انتخاب همسر آینده شان را ندارند . وقتی والدین تصمیم گرفتند پسر شان را داماد سازند نقطه حرکت مشخص ساختن یک دختر است . اگر دختر مورد نظر از خویشاوندان باشد طبعا نظر پسر در انتخاب وی موثر است ولی اگر از خویشاوندان نباشد باید زیاد پرس و جو شود تا دختری را بیابند که به اصطلاح «سیال» باشد و اصالت خانواده گی داشته باشد . غالبا مادران در آن خانه های که میدانند دختر مقبولی است ، سری زده خصوصیات اخلاقی او را به خود معلوم می کند وبه پسرشان اطمینان میدهند که دختری خوبی یافته اند .

2 –خواستگاری و بلی گرفتن

آنگاه خواهر و مادر پسر به خواستگاری ( طلبگاری ) میروند این رفت و آمد ها چندین بار تکرار میگردد تا بالاخره مادر عروس چراغ سبز نشان میدهد .

پس ازآن که زنان مقدمات طلبگاری را چیدند و نظر موافق خانه دختر را گرفتند .پدر پسر به خانه پدر دختر رفته در صورت رضایت پدر دختر موضوع ولور و طویانه را که بخش مهم و درجه اول ازدواج را تشکیل می دهد در میان میگذارد. پس از حصول توافق جانبین یک بشقاب شیرینی پیش طلبگار ها نهاده و مبارک باد میگویند همه با شیرینی دهن خود را شیرین نموده و مطمئین میشوند که دختر عروس شان شده است و روز دیگر با یک تعداد اقارب و ریش سفیدان قریه برای گرفتن دستمال به خانه دختر میروند در این محفل ،بزرگ وریش سفید مجلس علت جمع شدن مردم را میپرسند و پدر دختر پاسخ میدهد که دخترش ... را به پسر ... فلانی نامزد ساخته است .بعد پطنوس قند ودستمال رابه محفل اورده پیش پدر داماد میگذارند .وملای محل پس از پرس وجو نامزدی را اعلام ودوعا .فاتحه خوانده می شود.سپس دستمال راکه در ان بانکنوت های صدی وپنجصدی نصب شده وبروی پطنوس شیرینی هموار شده برداشته ومحتویات ان را به حاضران مجلس تقسیم ودستمال را،جوانی ازاقارب داماد بسرش گرفته بارقص وپایکوبی بسوی خانه داماد حرکت میکنند..

در برخی مناطق دراین مجلس سرقند نیز می یاورند ودر حضور همه ان را شکسته توته توته میکنند وبهر یک از حاضران مجلس یک توته میدهند .به محض شکستن سرقند یکی از اقارب عروس توته را که از نوک مخروطی سر قند است بر میدارد ودر جیبش میگذارد وتا وقتی سر قند به داماد داده نشود گویا این نامزدی رسمیت نمی یابد .بهمین جهت داماد ناگزیر است بهر ترتیب که میتواند شخصی که سر قند را نزدش دارد واز اقارب نزدیک عروس است راضی ساخته سر قند را به دست بیاورد.

3 – بلی گرفتن

در شهر ها پس از خواستگاری و رضایت دادن پدر عروس لیست از خواست ها شامل گله ، مقدار لباس و طلا ، مراسم و نحوه شرینی خوری و عروسی و تعداد مهمانان ، به پدر داماد میدهد . پس از قبول لیست ، مراسم بعدی ، پشقاب شرینی نزد پدر داماد میگذارند و مبارک باد می گویند و پدر داماد معمولاَ به جای شیرینی در بشقاب یک مقدار پول میگذارد و یکی دو روز بعد با تعداد از اقارب نزدیک خویش برای گرفتن بلی رسمی می آیند .

تا هنگامیکه عروسی صورت نگیرد خانواده داماد می بایست عیدی و براتی برای عروس بفرستند که آن شامل یک مقدار شیرینی ، کلچه ، خجور و لباس برای عروس میباشد . وداماد نمیتواند تا محفل ایینه مصاف روی عروس را ببیند.اما پنهانی ودور از دید پدر وبرادر عروس،گاهگاهی به ملاقات عروس میرود.

در رابطه به ازدواج به این نکته ها نیزتوجه شود.

ازدواج ها بیشتر درون گروهی است وهمسر از درون گروه اجتماعی فرد یا داماد انتخاب میشود.هرچند درون همسری بسیاری از جوامع بر پایه صفوف وطبقات بنا شده است اما در میان بیات ها تفاوت های طبقاتی واجتماعی به آن حدی نیست که درجامعه فاصله ایجاد نماید.می توان گفت که تاحدی همه در لایه اجتماعی متوسط قرار دارند.

روال وتوقع چنان است که دختران وپسران عمو ها باهم ازدواج نمایند وبیوه نیز با برادر شوهر ازدواج کند .بیات ها به ندرت به غیر از بیات ها دختر میدهند ویا از آنها می گیرند.این مورد اخیر دراین سال های جنگ وآشوب تا حدی درز برداشته است.

در ازدواج مردان معمولا تک همسری پدیده غالب است ومردان کمتر علاقمند به داشتن بیش از یک زن اند.اما ناگزیری های چون نازایی زن اول ویا بیوه شدن یکی از زنان اقارب نزدیک به ویژه که بیوه دارای فرزند باشد،سبب انتخاب زن دوم میگردد.

طی دهه های اخیر برخی تغییرات درازدواج ومناسبات زناشویی پدید امده است.از جمله سن ازدواج بلند تر رفته است.

هرچند ازدواج قرارداد اختیاری بین پسر ودختر ویا زن ومرد است اما این قرارداد از سوی ولی هر دو نهایی وبه تصویب میرسد بدون آنکه پسر ودختر در آن نقشی داشته باشد. به زنان تاحدی حق انتخاب همسر داده میشود.

مصارف عروسی وگله یا ولور نسبت به شهر ها وبه ویژه شهر کابل درروستاها بسیاربیشتر است.

هرچند روابط زن وشوهر نسبت به گذشته تا حدی تلطیف شده است ومردان کمتر به خشونت های عریان دست می زنند .به زنان احترام بیشتر گذاشته میشود،مگر مردان هنور هم برتری وقدرت عنعنوی نسبت به زنان دارند .زنان مطیع وزیر دست وسلطه پذیر اند .درحالیکه مرد نقش روزی رسان را دارد، زنان نقش خدمات داخل خانه را با طیب خاطر انجام میدهد .(احسان پژوهش)

ادامه دارد.

بخش 17

ازدواج

مراسم ازدواج از خود قاعده ها وظابطه های دارد وشامل چندین قسمت میشود:

1خواستگاری

2-نامزادی

3-شیرینی خوری

4-عروسی

1 – انتخاب دختر

بر خلاف بیات های شهر نشین که بین شان ،اجبار در ازدواج وجود ندارد ،در روستا ها دختران حق انتخاب همسر آینده شان را ندارند . وقتی والدین تصمیم گرفتند پسر شان را داماد سازند نقطه حرکت مشخص ساختن یک دختر است . اگر دختر مورد نظر از خویشاوندان باشد طبعا نظر پسر در انتخاب وی موثر است ولی اگر از خویشاوندان نباشد باید زیاد پرس و جو شود تا دختری را بیابند که به اصطلاح «سیال» باشد و اصالت خانواده گی داشته باشد . غالبا مادران در آن خانه های که میدانند دختر مقبولی است ، سری زده خصوصیات اخلاقی او را به خود معلوم می کند وبه پسرشان اطمینان میدهند که دختری خوبی یافته اند .

2 –خواستگاری و بلی گرفتن

آنگاه خواهر و مادر پسر به خواستگاری ( طلبگاری ) میروند این رفت و آمد ها چندین بار تکرار میگردد تا بالاخره مادر عروس چراغ سبز نشان میدهد .

پس ازآن که زنان مقدمات طلبگاری را چیدند و نظر موافق خانه دختر را گرفتند .پدر پسر به خانه پدر دختر رفته در صورت رضایت پدر دختر موضوع ولور و طویانه را که بخش مهم و درجه اول ازدواج را تشکیل می دهد در میان میگذارد. پس از حصول توافق جانبین یک بشقاب شیرینی پیش طلبگار ها نهاده و مبارک باد میگویند همه با شیرینی دهن خود را شیرین نموده و مطمئین میشوند که دختر عروس شان شده است و روز دیگر با یک تعداد اقارب و ریش سفیدان قریه برای گرفتن دستمال به خانه دختر میروند در این محفل ،بزرگ وریش سفید مجلس علت جمع شدن مردم را میپرسند و پدر دختر پاسخ میدهد که دخترش ... را به پسر ... فلانی نامزد ساخته است .بعد پطنوس قند ودستمال رابه محفل اورده پیش پدر داماد میگذارند .وملای محل پس از پرس وجو نامزدی را اعلام ودوعا .فاتحه خوانده می شود.سپس دستمال راکه در ان بانکنوت های صدی وپنجصدی نصب شده وبروی پطنوس شیرینی هموار شده برداشته ومحتویات ان را به حاضران مجلس تقسیم ودستمال را،جوانی ازاقارب داماد بسرش گرفته بارقص وپایکوبی بسوی خانه داماد حرکت میکنند..

در برخی مناطق دراین مجلس سرقند نیز می یاورند ودر حضور همه ان را شکسته توته توته میکنند وبهر یک از حاضران مجلس یک توته میدهند .به محض شکستن سرقند یکی از اقارب عروس توته را که از نوک مخروطی سر قند است بر میدارد ودر جیبش میگذارد وتا وقتی سر قند به داماد داده نشود گویا این نامزدی رسمیت نمی یابد .بهمین جهت داماد ناگزیر است بهر ترتیب که میتواند شخصی که سر قند را نزدش دارد واز اقارب نزدیک عروس است راضی ساخته سر قند را به دست بیاورد.

3 – بلی گرفتن

در شهر ها پس از خواستگاری و رضایت دادن پدر عروس لیست از خواست ها شامل گله ، مقدار لباس و طلا ، مراسم و نحوه شرینی خوری و عروسی و تعداد مهمانان ، به پدر داماد میدهد . پس از قبول لیست ، مراسم بعدی ، پشقاب شرینی نزد پدر داماد میگذارند و مبارک باد می گویند و پدر داماد معمولاَ به جای شیرینی در بشقاب یک مقدار پول میگذارد و یکی دو روز بعد با تعداد از اقارب نزدیک خویش برای گرفتن بلی رسمی می آیند .

تا هنگامیکه عروسی صورت نگیرد خانواده داماد می بایست عیدی و براتی برای عروس بفرستند که آن شامل یک مقدار شیرینی ، کلچه ، خجور و لباس برای عروس میباشد . وداماد نمیتواند تا محفل ایینه مصاف روی عروس را ببیند.اما پنهانی ودور از دید پدر وبرادر عروس،گاهگاهی به ملاقات عروس میرود.

در رابطه به ازدواج به این نکته ها نیزتوجه شود.

ازدواج ها بیشتر درون گروهی است وهمسر از درون گروه اجتماعی فرد یا داماد انتخاب میشود.هرچند درون همسری بسیاری از جوامع بر پایه صفوف وطبقات بنا شده است اما در میان بیات ها تفاوت های طبقاتی واجتماعی به آن حدی نیست که درجامعه فاصله ایجاد نماید.می توان گفت که تاحدی همه در لایه اجتماعی متوسط قرار دارند.

روال وتوقع چنان است که دختران وپسران عمو ها باهم ازدواج نمایند وبیوه نیز با برادر شوهر ازدواج کند .بیات ها به ندرت به غیر از بیات ها دختر میدهند ویا از آنها می گیرند.این مورد اخیر دراین سال های جنگ وآشوب تا حدی درز برداشته است.

در ازدواج مردان معمولا تک همسری پدیده غالب است ومردان کمتر علاقمند به داشتن بیش از یک زن اند.اما ناگزیری های چون نازایی زن اول ویا بیوه شدن یکی از زنان اقارب نزدیک به ویژه که بیوه دارای فرزند باشد،سبب انتخاب زن دوم میگردد.

طی دهه های اخیر برخی تغییرات درازدواج ومناسبات زناشویی پدید امده است.از جمله سن ازدواج بلند تر رفته است.

هرچند ازدواج قرارداد اختیاری بین پسر ودختر ویا زن ومرد است اما این قرارداد از سوی ولی هر دو نهایی وبه تصویب میرسد بدون آنکه پسر ودختر در آن نقشی داشته باشد. به زنان تاحدی حق انتخاب همسر داده میشود.

مصارف عروسی وگله یا ولور نسبت به شهر ها وبه ویژه شهر کابل درروستاها بسیاربیشتر است.

هرچند روابط زن وشوهر نسبت به گذشته تا حدی تلطیف شده است ومردان کمتر به خشونت های عریان دست می زنند .به زنان احترام بیشتر گذاشته میشود،مگر مردان هنور هم برتری وقدرت عنعنوی نسبت به زنان دارند .زنان مطیع وزیر دست وسلطه پذیر اند .درحالیکه مرد نقش روزی رسان را دارد، زنان نقش خدمات داخل خانه را با طیب خاطر انجام میدهد .(احسان پژوهش)

ادامه دارد.