کابل بودایی

بخش دو

کابل بودایی( یا خرد کابل)

کابل در آوان شهر شدن آز آن روستای کوچک فاصله گرفت و از نشیب های آفتاب رخ کوه آسمایی ، به سوی جنوب شرق شهر فعلی گسترش پیداکرد ومنطقه جداگانه را اشغال نمود که دور از کابل امروزی متمایل به سمت در یای لوگرقرار داشت و تا دامنه کوه چکری و به طول 16 کیلو متر در ساحه یی که هم اکنون به نام خرد کابل یاد میشود ، امتداد یافت. در همین ساحه کابل بودایی قامت کشید و در آن ازبلندی ها ی محتلف کوه های شاخ برنتی وکمری وچکری گرفته تا دامنه ها ی تپه مرنجان وتپه های بتخاک همه جا آبدات متعددی درطی قرون اول تا سوم میلادی چون مینار ها ، استوپه ها و معابد بنا یافت . از آن جمله اند مینار چکری که اصلا مینار عراده قانون بودایی است و سرخ مینار

بقایای موجود از عمرانات آن زمان که هر کدام گویایی زوایای فراموش شده حیات معنوی و مادی باشنده گان کابل بودایی و خورد کابل است ، به ما حکایات زیادی را باز گو مینماید . از بالا حصار تا دامنه چکری ابادی های متعدد شهری ،وجود داشت که هر کدام آن ساحه به باشندگان ان زمان خطه کابل تعلق داشت ونیاز های اقتصادی ،فرهنگی واجتناعی اهالی را بر اورده می ساخت .حیات مدنی .مینار چکری یا عراده قانون طی جنگهای پس از 1992 تنظیم های جهادی برای گرفتن قدرت وحفظ آن، بکلی منهدم گردید و بقایای استوپه ها نیز به همین سر نوشت دوچار شدند.

این آثار به ما میگویند که باشنده گان آن زمان کابل پیرو آیین بودایی بوده اند و مجموعه استوپه ها و آبدات بودایی شهر را نه تنها برای باشنده گان شهر، بلکه برای شاهان و سایر اتباع آن نیز به مکان مقدس مبدل ساخته بود .تا آن حد که شاهان اگر در کابل تاجگذاری نمیکردند قدرت و سلطنت شان ، مشروعیت نمی یافت و مقبول عامه واقع نمی شد.(ص194 افغانستان در پرتو تاریخ )

در دوره رتبیل شاهان ابادی های دو طرف دریای کابل میان کوه شیر دروازه واسه ماهی بقدر اهمیت سیاسی ودفاعی یافت که برای حفاظت ان، دیوارهای عظیم ومستحکم وبلند با برج های دفاعی دورادوران اعمار گردید.این دیوارها با شدت وبیرحمی کارگزارن حکومتی وبیگار گرفتن نوبتی باشندگان کابل ساخته میشد.که با داستان های درافواه باشندگان شهر کابل همراه است.برمبنای یکی ازین داستان ها وقتی نوبت بیگاری شوهری دختری بنام سومهی یا اسمایی که روزاول عروسیش بود ،میرسد،عروس بجای شوهرش میرودودر پای دیوار مصروف کار میشود .نیمه های روزاست که پادشاه جهت بازدید از جریان کارمییاید وقتی نزدیک دختر میرسد او رویش را می پوشاند.شاه با تعجب می پرسد که ازاین همه مردان که درپهلویت بودند روی نمی گرفتی با دیدن من چرارویت را پوشانیدی؟دختر جواب میدهد.این ها مرد نیستند .اگر می بودند تو نمی توانستی این همه ظلم وستم بر اینها بنمایی.با گفتن این جمله سنگی را برداشته به وی حمله ور میشود وکارگران که از این گفته دختر به غیرت امده دسته جمعی به پادشاه حمله نموده اورا به قتل میرسانند وجسدش را در لای پخسه های دیوار میگذارند.ازان به بعد ان کوه بنام همان دختر اسه مایی نامیده میشود.

کابلی ها مدافعان دلیر

در طی دو قرن اول هجری اعراب با نیرو های انبوه بار بار بر کابل حمله آوردند وهر بار کابلی های شجاع ، با قربانی دادن هزاران جوان رشید خود حملات اعراب را به عقب راندند . در دومین حمله ،اعراب با سوراخ نمودن آبرو در معبر دهمزنگ و پس از کشتار عظیم مدافعان شهر ،وارد کابل شدند . در همین حمله لیث بن قیس بن عباس عموی پیامبر به قتل رسید ودر موضعی که اکنون بنام شاه دو شمشیره شهرت دارد دفن شد .اعراب در همین موضع پس از انهدام تمام معابد بودایی اولین مسجد را بنا نمودند که همین مسجد شاه دو شمشیره کنونی میباشد.

اما بلا فاصله باشندگان کابل اعراب را ازشهر بیرون می راندند. ترکی شاهیان (رتبیل شاهان )با عربها و سپاه اعزامی خلافت عرب وحتا با سلسله مسلمان صفاریهای سیستان جنگ های خونین در نقاط مختلف به ویژه بین غزنی ولوگر وکابل نمودند.رتبیل شاه کابلی سخت در برابر عربها جنگید .به قول تاریخ سیستان شاه کابل مردانه در برابر سپاه عرب جنگید وبیست هزار عرب متجاوز ومهاجم را به قتل رسانید

کابل به مدت دو قرن در برابر تجاوز ولشکر کشیهای اعراب مقاومت های شدیدی نشان دادند. در یکی ازین جنگ ها سپاه مجهز چهل هزار نفری اعراب را که به جیش الطواویس معروف شده بود بین کابل وغزنی بکلی نابود ساختند واز بین بردند .تا اینکه یعقوب لیث صفاری با به کار گیری حیله های حربی رتبیل شاه را به مصالحه دعوت واورا نا مردانه گرفتار وبر کابل در سال 258 /879 م دست یافت . عراب پس از داخل شدن به شهر کابل ازمیان غیر نظامیان نوجوانان .جوانان ،دختران جوان وزنان زیبا را جدا ساخته جهت عیاشی به کنیزی وغلامی بردند ومردانی راکه توان جسمی برای مبارزه وجنگ ئاشتند یکسره فتل عام نمودند. (افغانستان در پرتو تاریخ 198ص ا)

ااحسان پژوهش

ادامه دارد